درمان با اکسیژن پر فشار      (HBO THERAPY) 

درمان با اكسيژن پرفشار نوعي روش درماني براي گروهي از بيماريها مي باشد كه در طي آن اكسيژن %100در فشارهاي بيشتر از فشار اتمسفر به بيماران در يك محفظه يا اطاقك داده مي شود.
هوايي كه ما معمولا" مصرف مي كنيم شامل 21% اكسيژن ، 78% نيتروژن و 1%  دي اكسيد كربن و ديگر گازهاست . بصورت چشمگيري تعداد (HBO Therapy) افزايش فشار تنفس در طي درمان با اكسيژن مولكولهاي اكسيژني كه به گردش خون وارد مي گردند را افزايش مي دهد تا (2000ميلي متر جيوه). اين افزايش اكسيژن در فشارهاي كنترل شده بدين معني مي باشد كه اكسيژن توانايي دسترسي به استخوانها و ديگر بافتهاي دور ازدسترس گلبولهاي قرمز را مي يابد .

 

 

مكانيسم عمل :


طبق قوانين فيزيك و فيزيولوژي تنفس اكسيژن در فشار بالا باعث افزايش آلوئولي و  اثر ات فارماكولوژيك روي بدن مي شود:

1)  محتوي O2شرياني را افزايش مي دهد كه منجر به بهبودي حالت ايسكميك ناشي از نبود اكسيژن مثل زخمهاي مزمن ترميم نيافته مي شود .
 
2) باعث انقباض عروقي مي شود و در درمان ادم بافتي از جمله ادم مغزي يا سندرم هاي كمپارتمانهاي محيطي استفاده مي شود ، به اين ترتيب تا حدي كار قلبي را كاهش مي دهد .


3) اثر ضد باكتريايي مخصوصا"، عليه باكتريهاي بي هوازي دارد ( مهار توليد سموم باكتريايي بي هوازي و مهار شده باكتري و افزايش قابليت فاگوسيتيك و افزايش تاثير آنتي بيوتيكها)


4) تاثير فاكتورهاي محرك رشد اندوتليال عروق و فاكتورهاي رشد مشتق از پلاكت را افزايش مي دهد و از طرفي با افزايش توليد عروق جديد سبب بهبود اكسيژن رساني به بافت اپي تليال در زخم مي گردد .

 

 

مزایای HBO:

 

1. تأمین اکسیژن برای تمام قسمتهای مغز و بدن افزایش می یابد و به وسیلۀ آن کارآمدی تمام عملکردهای بدن، به خصوص هدایت جریان های عصبی به مغز افزایش می یابد.

2. غلظت اکسیژن در خون و پلاسما به میزان 10 تا 15 برابر مقدار عادی افزایش می یابد. به علت افزایش میزان اکسیژن در خون سرخرگی، مویرگهای جدید به میزان 4 برابر تعداد عادی تشکیل خواهند شد و در نتیجه آن ارسال اکسیژن به مغز و سایر قسمت های بدن افزایش می یابد.

3. با افزایش میزان اکسیژن 100% به سلول های بدن، HBO موجب افزایش تعداد سلولهای گردشی و سلولهای پیش ساز مانند سلول های بنیادی در مغز استخوان می شود تا به تشکیل رگ های خونی جدید کمک کند.

4. HBO هم چنین موجب افزایش کلاژن ومویرگ ها می شود تا به بهبود گردش خون بیماران مبتلا به سوختگی های ناشی از اشعه وبیماران مبتلا به استئومیلیت و زخم دیابتی کمک کند.

 

 

چگونه درمان با اكسيژن پرفشار انجام مي پذيرد ؟


درمان با اكسيژن پرفشار از طريق بكار بردن محفظه هاي تك نفره يا چند نفره انجام مي پذيرد . هنگاميكه بيمار وارد اين محفظه مي شود در محفظه بسته مي شود ، فشار داخل محفظه با هواي استاندارد (هوايي كه تنفس  مي كنيم) افزايش داده مي شود كه معمولا" 10 تا 15 دقيقه بطول مي انجامد تا به فشار مورد نظر ( 3-2 برابر فشار اتمسفر) برسد در اين شرايط بيمار از اكسيژن 100%  تنفس مي كند. تنفس اكسيژن خالص تحت فشارهاي بالاتر سبب رسيدن بيشتر اكسيژن محلول به بافتها مي گردد. در طي درمان (60 تا 90 دقيقه بسته به نوع بيماري ) بيمار مي تواند با ديدن فيلم و يا شنيدن موسیقي مورد علاقه اش سرگرم شود.
پس از تجويز اكسيژن در طي مدت مشخص شده ، اكسيژن قطع مي گردد و فشار محفظه (طي 10 تا 15 دقيقه) به فشار معمولي هوا كاهش داده مي شود، سپس بيمار مي تواند محفظه را ترك نمايد .

 

 

فرآیند HBO:

 

مراحل فرآیند HBO به شرح زیر میباشد:

 

1. ابتدا بیمار توسط پزشک معاینه می شود تا تأیید شود که شرایط ورود به اتاق هایپرباریک و گذراندن فرآیند مربوطه را دارد.

 

2. از بیمار خواسته می شود لباس هایش را عوض کند و لباس تمیز بیمارستان را بپوشد و کلاه اکسیژن را داخل اتاق روی سرش بگذارد.

 

3. پزشک از بیمار یا پدر/مادر او (در صورتی که بیمار کودک باشد) می خواهد که داخل اتاق برای مدت حدوداً یک ساعت در وضعیتی قرار بگیرند که برای بیمار یا هر دوی آنها راحت باشد.

 

4. پزشک جریان اکسیژن خالص را از طریق کلاهی که روی سر بیمار قرار خواهد داد، وارد خواهد کرد و به تدریج فشار جوی را افزایش می دهد تا به نقطه اوج بین 3/1 تا 5/1ATA  برسد که این به  نیاز بیمار که توسط پزشک تعیین می شود، بستگی دارد.

 

5. بعد از یک ساعت، پزشک به تدریج فشار جوی داخل اتاق را کاهش می دهد تا فرآیند تمام شود و پس از آن بیمار به خارج از اتاق و به داخل رختکن برده می شود.         


اختلال هایی که HBO می تواند درمان کند:

 

بیش از یک دهه است که HBO به عنوان نوعی ازدرمان پزشکی توسط بسیاری از پزشکان در سراسر جهان و در کشورهایی مانندآمریکا، کانادا، انگلیس و ... پذیرفته شده است. تأثیر درمان با اکسیژن پرفشار در درمان اختلال های پزشکی زیر ثابت شده است:

 

- اوتیسم

 

- اختلال کم توجهی

 

- فلج مغزی

 

- آسیب های مغزی

 

- صرع یا سایر اختلال های حمله ای

 

- اختلال های عصبی

 

- ضربه مغزی

 

- سردردهای مزمن و میگرن

 

- افزایش بهبود زخم های جراحی یا سایر زخم ها

 

- آنمی یا کم خونی

 

- سوختگی های حرارتی

 

- سوختگی ها یا زخم های ناشی از اشعه

 

- نکروز استخوان

 

- عفونت های بافت نکروزآور

 

- زخم های دیابتی

 

 

نکات:

در صورت نياز به استحمام حداقل بايستي 6 ساعت از زمان استحمام بیمار گذشته باشد.

 

قبل از ورود به دستگاه پوست بدن بیمار بايستي عاري ازهرگونه مواد آرايشي وكرمهاي روغني

باشد.

 

  بیمار  هيچگونه وسايل آرايشي و تزئيني از جمله سنجاق سر و زيورآلات نبايستي همراه داشته

باشيد و ناخنها بايستي عاري ازهر گونه لاك و برق ناخن باشد.

 

تمام لباسها ی بیمار( حتي لباسهاي زير) بايستي قبل ازورود به محفظه خارج شود و فقط لباسهاي

مخصوص را به تن نمايد.

 

ورود كليه مواد آتش زا از جمله كبريت ، فندك ،سيگار ، همچنين روزنامه ، موبايل ، كاغذ و

هرگونه شي اضافي به داخل محفظه ممنوع است .

 

بيماراني كه از بيمارستان يا مراكز درماني ديگري معرفي مي گردند بايستي نكات ذيل را رعايت فرمايند

وجود همراه با بيمار الزامي مي باشد.

در صورت داشتن آنژيوكت چسب  دور آن حتما” از نوع کتان (ضد حساسيت) باشد.

پانسمان در هر جاي بدن تنها با گاز استريل بايدپوشانده شود  و از ماليدن هرگونه كرم و پماد ممانعت به عمل آيد( استفاده از گازوازلينه ممنوع است.)

قبل از ورود به دستگاه  دندان مصنوعي درآورده شود.

 

 در صورتيكه بیمار از فضاي بسته ميترسد و يا سابقه ترس و تشنج دارد حتما“ پزشك و

اپراتورمربوطه را مطلع نمايد.

 

  در صورت داشتن پيس ميكرحتما“ پزشك مربوطه را مطلع نمايد.

 

در مورد بيماران ديابتي چنانچه دچار احساس سرگيجه، ضعف، گيجي و تاري ديد در مدت

استفاده از دستگاه پيدا كردند حتما“ پزشك رامطلع نمايند .

 

خانمهاي باردار در صورتيكه باردار هستيد حتما“ پزشك را مطلع سازيد.

 

سابقه هر گونه بيماري به ويژه قلبي و ريوي را به پزشك اطلاع دهيد .